Wil je een kavel van bovenaf bekijken? Dan begin je gratis bij de officiële luchtfoto's van de Nederlandse overheid. Via PDOK zie je elke plek in Nederland met een resolutie tot 8 cm, en soms 5 cm, per pixel. Voor een eerste verkenning, een situatieschets of een gesprek met de gemeente is dat meestal genoeg. Laat je een kavel zien aan kopers, een opdrachtgever of een welstandscommissie, of moet je de bouwvoortgang vastleggen? Dan loop je tegen de grenzen van open data aan: het beeld is maanden oud, recht van boven genomen en niet scherp genoeg voor details. Hieronder lees je waar je welke luchtfoto vindt, hoe je opnamedatum en resolutie controleert en wanneer een eigen dronefoto het betere overzicht geeft.
Kort samengevat
- De meest recente landsdekkende luchtfoto vind je bij PDOK in de lagen 'Luchtfoto Actueel Ortho 8cm RGB' en 'Luchtfoto Actueel Ortho 25cm RGB'. Je hebt er geen account voor nodig.
- De scherpe winteropname (8 cm, deels 5 cm) wordt meestal tussen half februari en half april gevlogen. Wat daarna op de kavel gebeurt, zie je pas in de jaargang van het volgende jaar.
- Een luchtfoto toont wat er ligt, maar geen perceelgrenzen en geen bouwjaar. Daarvoor heb je de kadastrale kaart en de BAG Viewer nodig.
- Voor bouwvoortgang, presentaties en marketing heb je een actuele, schuine en scherpe opname nodig. Een dronevlucht levert die op het moment dat jij kiest.
Inhoudsopgave
- Wat een luchtfoto van een kavel je wel en niet vertelt
- Gratis luchtfoto's van een kavel bekijken
- Resolutie: wat 8, 5 en 25 cm betekent op een bouwkavel
- Opnamedatum en seizoen controleren
- Orthofoto, schuine luchtfoto of dronefoto
- Historische luchtfoto's van een kavel
- Luchtfoto, BAG en kadastrale grens: drie verschillende dingen
- Wanneer open data niet meer volstaat
- Zo plan je een eigen luchtopname van een kavel
- Onze kijk op het kaveloverzicht
- Je kavel en bouwproject vanuit de lucht vastleggen
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat een luchtfoto van een kavel je wel en niet vertelt
Een luchtfoto van een kavel beantwoordt in één oogopslag vragen die je op een tekening niet ziet. Hoe ligt de kavel ten opzichte van de weg? Waar staan bomen die bij de bouw in de weg kunnen zitten? Is er ruimte voor bouwverkeer, een keet of een kraan? Hoe dicht staan de buren? Voor aannemers die een werkvoorbereiding maken en architecten die een eerste schetsontwerp plaatsen, is dat vaak het startpunt.
Wat een luchtfoto níét vertelt, is minstens zo belangrijk:
- Geen juridische grenzen. Een schutting of heg op de foto is niet per se de perceelgrens. De kadastrale grens staat op de kadastrale kaart.
- Geen hoogte. Een orthofoto is plat. Je ziet niet of een kavel afloopt of hoe hoog de omliggende bebouwing is.
- Geen actuele stand. Het beeld is een momentopname van één vlucht, vaak al maanden oud.
- Geen ondergrond. Kabels, leidingen en funderingsresten zie je niet. Daarvoor doe je een KLIC-melding en vraag je onderzoeken aan.
Zie de luchtfoto daarom als de visuele laag in je kaveldossier, naast de kadastrale gegevens, de BAG-informatie en het bestemmingsplan of omgevingsplan.
Gratis luchtfoto's van een kavel bekijken
De Nederlandse overheid laat elk jaar het hele land vanuit de lucht fotograferen. De beelden zijn open data en iedereen mag ze gebruiken. Je komt ze op meerdere plekken tegen, maar de bron is steeds dezelfde.
PDOK: de officiële bron
PDOK stelt Nederlandse kleurenluchtfoto's beschikbaar als open data via WMS- en WMTS-webservices, met zowel losse jaargangen als 'actuele' lagen. De actuele laag verwijst altijd naar de meest recente landsdekkende jaargang. Zoek je gewoon het nieuwste beeld van een kavel, kies dan 'Luchtfoto Actueel Ortho 8cm RGB' voor detail of 'Luchtfoto Actueel Ortho 25cm RGB' voor de zomeropname.
Werk je met GIS- of CAD-software? Dan kun je de webservice rechtstreeks als achtergrondlaag inladen. De orthofoto's worden aangeboden volgens OGC-standaarden en de Nederlandse profielen van Geonovum. Gangbare programma's kunnen ze dus zonder omweg lezen. Zo leg je je situatietekening direct over het echte terrein.
Kaartviewers van gemeenten en provincies
Veel gemeenten en provincies hebben een eigen kaartviewer waarin je de luchtfoto's kunt doorzoeken op adres. Vaak kun je er ook wisselen tussen jaargangen. Meestal draaien die viewers op dezelfde open data, aangevuld met lokale lagen zoals bestemmingen, kabels of bomenregisters. Werk je in een bepaalde gemeente? Kijk dan eerst in de viewer van die gemeente, omdat je daar de luchtfoto en de planregels naast elkaar ziet.
BAG Viewer van het Kadaster
In de BAG Viewer van het Kadaster zie je via een kaart of luchtfoto de actuele gegevens van woningen en andere gebouwen, zoals bouwjaar, gebruiksdoel en oppervlakte. Gemeenten houden die gegevens bij. Wijzigingen in de landelijke voorziening zijn direct zichtbaar, en de kaartgeometrie wordt dagelijks bijgewerkt. Voor een kavel met bestaande bebouwing, bijvoorbeeld bij sloop-nieuwbouw, combineer je zo het beeld met de registratie.
| Bron | Wat je ziet | Resolutie | Actualiteit | Handig voor |
|---|---|---|---|---|
| PDOK Luchtfoto Actueel 8cm | Winterbeeld, recht van boven | 8 cm, deels 5 cm | Laatste landsdekkende jaargang | Detail van de kavel, situatietekening |
| PDOK Luchtfoto Actueel 25cm | Zomerbeeld, recht van boven | 25 cm | Laatste landsdekkende jaargang | Groen, omgeving, ligging |
| PDOK jaargangen | Oudere jaren naast elkaar | Per jaargang verschillend | Vanaf 2016 | Ontwikkeling van een kavel over de jaren |
| BAG Viewer | Luchtfoto met gebouwgegevens | Kaartweergave | Bijna realtime voor de gegevens | Bouwjaar, oppervlakte, gebruiksdoel |
| Eigen dronevlucht | Schuin en recht van boven, foto en video | Veel fijner dan open data | De dag van de vlucht | Voortgang, presentatie, marketing |
Resolutie: wat 8, 5 en 25 cm betekent op een bouwkavel
Resolutie zegt hoeveel grond één pixel beslaat. Bij de zomeropname staat één pixel voor 25 bij 25 cm op de grond. Sinds 2025 heeft de winteropname voor twee derde van Nederland een resolutie van 8 cm. Voor een wisselend derde deel is dat 5 cm.
Reken het eens door voor een kavel van 20 bij 40 meter:
- Bij 25 cm is de breedte van de kavel 80 pixels. Je ziet de vorm, de bomen en de oprit, maar een hekwerk of een putdeksel valt weg.
- Bij 8 cm is dezelfde breedte 250 pixels. Stoepranden, bestrating en losse objecten worden herkenbaar.
- Bij 5 cm is het 400 pixels. Dat is genoeg om markeringen en kleine obstakels te zien.
Ter vergelijking: een 50MP-foto is ruwweg 8.000 pixels breed. Dek je met zo'n foto een strook van 100 meter af, dan beslaat één pixel ongeveer 1,2 cm. Dat is een rekensom en geen vaste waarde, want het hangt af van vlieghoogte en lens. Het verschil in detail is wel duidelijk: wat in de open data een vlek is, wordt op een dronefoto een herkenbaar object.
Opnamedatum en seizoen controleren
'Actueel' klinkt nieuwer dan het is. Volgens PDOK wordt de 8cm-opname doorgaans tussen half februari en half april gevlogen en de 25cm-opname in de zomer. Daarna moeten de beelden nog worden verwerkt. In de Amsterdamse kwaliteitsnorm staat bijvoorbeeld dat een orthofoto uiterlijk 16 weken na de inwinning beschikbaar moet zijn.
In de praktijk betekent dat:
- Een kavel die in mei bouwrijp wordt gemaakt, zie je in de winteropname pas in het voorjaar van het jaar erna, en dan als bouwrijp terrein of al als bouwput.
- Een wintervlucht laat de bomen kaal zien. Dat is prettig voor het zicht op de grond, maar geeft een verkeerd beeld als je wilt laten zien hoe groen de omgeving in de zomer is.
- De zomeropname is minder scherp, maar toont wel het bladerdak, de schaduwen en de sfeer van de plek.
Controleer daarom altijd welke jaargang je bekijkt voordat je een luchtfoto in een rapport of presentatie opneemt. Zet de datum of het jaar erbij. Dan weet de lezer dat het beeld de stand van toen toont en niet die van vandaag.
Orthofoto, schuine luchtfoto of dronefoto
Niet elke luchtfoto is op dezelfde manier gemaakt, en dat merk je in het gebruik.
Orthofoto
De beelden van PDOK zijn orthofotomozaïeken. Ze zijn samengesteld uit de centrale delen van afzonderlijke luchtfoto's om omvalling zo klein mogelijk te houden. Omvalling is het effect waarbij hoge gebouwen schuin lijken te 'vallen'. Het resultaat is een kaartachtig beeld waarop je afstanden en oppervlakten redelijk kunt inschatten. Dat maakt een orthofoto ideaal als ondergrond voor een situatietekening.
Schuine luchtfoto
Een schuine of oblieke luchtfoto is onder een hoek gemaakt. Je ziet dan gevels, hoogteverschillen en de verhouding tussen gebouwen. Voor mensen zonder technische achtergrond is zo'n beeld veel beter te lezen dan een plattegrond. Daarom kiezen projectontwikkelaars en makelaars in verkoopmateriaal bijna altijd een schuin beeld.
Dronefoto en dronevideo
Een drone combineert beide. Je kunt recht naar beneden fotograferen voor een overzicht en schuin vliegen voor de beleving. Het grootste verschil met open data: jij bepaalt het moment. Je laat de kavel vastleggen op de dag dat de bouwput klaar is, de ruwbouw staat of het project wordt opgeleverd. Met video kun je ook de route naar de kavel en de omgeving laten zien.
Historische luchtfoto's van een kavel
Wil je weten wat er vroeger op een kavel stond, bijvoorbeeld bij vermoedelijke bodemverontreiniging, oude funderingen of voor een historische inleiding in je projectpresentatie? Begin dan bij de jaargangen in PDOK. Die gaan terug tot 2016 en je kunt ze per jaar naast elkaar zetten. Zo zie je hoe een braakliggend terrein, een oud bedrijfspand of een tuin in een paar jaar is veranderd.
Voor oudere beelden kom je bij archieven uit. Veel gemeentearchieven en regionale archieven hebben luchtfoto's uit de tweede helft van de twintigste eeuw. Soms zijn ze gedigitaliseerd, soms moet je ze op afspraak inzien. Bij bodemonderzoek naar bijvoorbeeld explosieven uit de Tweede Wereldoorlog gebruiken gespecialiseerde bureaus oude luchtfoto's als vast onderdeel van hun vooronderzoek. Ligt je kavel in zo'n verdacht gebied, laat dat dan uitzoeken door een erkend bureau voor explosievenonderzoek. Een paar oude foto's zelf doorbladeren is daar geen vervanging voor.
Bouw je zelf aan een historisch archief van je eigen projecten? Laat elke fase dan vastleggen. Over tien jaar is jouw dronefoto van de bouwput de historische luchtfoto die niemand anders heeft.
Luchtfoto, BAG en kadastrale grens: drie verschillende dingen
In gesprekken over een kavel lopen drie soorten informatie vaak door elkaar:
- De luchtfoto laat zien wat er fysiek ligt op het moment van de vlucht.
- De BAG registreert adressen en gebouwen met hun bouwjaar, gebruiksdoel en oppervlakte. Gemeenten houden die gegevens bij.
- De kadastrale kaart geeft de grenzen van percelen en is de basis voor eigendom.
Ze vullen elkaar aan, maar geen enkele vervangt de andere. Een veelgemaakte fout is het intekenen van een bouwvlak op de luchtfoto aan de hand van een zichtbare schutting. Twijfel je over de exacte grens van een kavel, bijvoorbeeld omdat een erfafscheiding scheef lijkt te staan of de buurman een strook gebruikt? Vraag dan bij het Kadaster een grensreconstructie of aanwijzing aan voordat je uitzet. Een notaris of landmeter kan je daarbij verder helpen.
Wanneer open data niet meer volstaat
Voor een eerste blik op een kavel is de gratis luchtfoto prima. In de bouwpraktijk zijn er vier situaties waarin je meer nodig hebt.
1. Bouwvoortgang vastleggen. Een opdrachtgever wil zien dat de fundering ligt, de ruwbouw staat of de gevel dicht is. Een beeld van maanden geleden helpt dan niet. Je wilt een vaste reeks opnames vanaf hetzelfde standpunt, zodat je fasen kunt vergelijken. Lees ook hoe een timelapse van je bouwproject met een drone werkt.
2. Presenteren en verkopen. Kopers van nieuwbouw willen weten wat er rond de kavel ligt: het water, het park, de school en de uitvalswegen. Een schuin, scherp en recent beeld vertelt dat beter dan een plattegrond.
3. Een ontwerp in de omgeving laten zien. Architecten plaatsen een 3D-model graag in een echte foto van de plek. Dat werkt alleen met een beeld uit dezelfde hoek en met voldoende detail.
4. Oplevering en schade. Bij de oplevering wil je de staat van het terrein en de omgeving vastleggen, inclusief bestrating, groen en aansluitingen. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons artikel over dronefoto's bij de vooroplevering.
Zo plan je een eigen luchtopname van een kavel
Kies je voor een eigen opname? Dan helpt deze volgorde.
- Bepaal het doel. Is het beeld voor een rapport, een presentatie of social media? Dat bepaalt of je foto's, video of beide nodig hebt, en of je recht van boven of schuin wilt.
- Kies het moment. Voor bouwvoortgang plan je de vlucht bij een mijlpaal. Voor verkoop kies je een heldere dag in het seizoen waarin de omgeving op zijn mooist is.
- Geef de kavel en de omgeving door. Een adres, een uitsnede uit de PDOK-luchtfoto en de gewenste kijkrichting voorkomen misverstanden.
- Regel toegang tot de bouwplaats. Spreek met de uitvoerder af wanneer er gevlogen wordt en wie het aanspreekpunt is.
- Laat de piloot de luchtruimcheck doen. Of en hoe er gevlogen mag worden, hangt af van de locatie. Dat is het werk van een gecertificeerde piloot.
- Spreek af hoe je het materiaal ontvangt. Gemonteerd, in welk formaat en via welk kanaal, zodat je het direct kunt gebruiken.
Onze kijk op het kaveloverzicht
Wij zien in de praktijk dat een kavel vaak wordt beoordeeld op een luchtfoto die al een seizoen oud is. Dat is prima voor een eerste verkenning, en we raden iedereen aan om eerst de gratis PDOK-beelden te bekijken. Het probleem ontstaat later, als datzelfde beeld in een voortgangsrapport of verkoopbrochure belandt. Dan laat je een kavel zien die er al lang niet meer zo bij ligt.
Omdat we de bouw van binnenuit kennen, weten we dat een opdrachtgever geen mooi plaatje wil, maar een duidelijk antwoord: hoe ver is het en hoe ligt het erbij? Daarom vliegen we bij voortgangsopnames bewust een begin-, midden- en eindfase en monteren we daar een eindfilm van. Zo heb je aan het eind van het project één overzichtelijk dossier in plaats van losse bestanden.
Ons advies: gebruik open data voor de ondergrond en je eigen dronebeelden voor alles wat actueel moet zijn of indruk moet maken.
— Jeroen Tieman
Je kavel en bouwproject vanuit de lucht vastleggen
Wil je een actueel overzicht van je kavel, scherper en recenter dan de open data? Wij leggen bouwlocaties vast met 50MP-luchtfoto's en 4K-dronevideo, met A1/A2/A3-gecertificeerde drones. Je ontvangt alles gemonteerd en via Dropbox, klaar voor rapportage of presentatie, en je hebt één aanspreekpunt voor het hele traject.
- Foto Pakket: € 185 eenmalig, voor een scherp kaveloverzicht. Bekijk luchtfotografie voor de bouw.
- Basis Video: € 250 eenmalig. Social & Marketing: € 450 eenmalig, voor YouTube, Shorts en Reels. Zie dronevideo voor bouwprojecten.
- Bouwprogressie: € 725 eenmalig, met opnames van de begin-, midden- en eindfase en een eindfilm. Lees meer over bouwprogressie monitoring.
Na de eerste 30 km rekenen we € 0,23 reiskosten per kilometer. Wil je eerst weten wie er vliegt? Lees meer over Jeroen Tieman.
Veelgestelde vragen
Hoe bekijk ik een luchtfoto van mijn kavel?
Ga naar een kaartviewer die de PDOK-luchtfoto's toont, zoals de viewer van je gemeente of de BAG Viewer van het Kadaster, en zoek op adres. Kies voor het meeste detail de laag 'Luchtfoto Actueel Ortho 8cm RGB'. Werk je in GIS of CAD? Dan laad je de PDOK-webservice direct in als achtergrond.
Hoe recent is de 'actuele' luchtfoto?
De actuele laag is de meest recente landsdekkende jaargang. De scherpe winteropname wordt meestal tussen half februari en half april gevlogen, en daarna volgt nog de verwerking. Het beeld kan dus tot ruim een jaar achterlopen op de werkelijkheid.
Staan de perceelgrenzen op een luchtfoto?
Nee. Een luchtfoto toont alleen wat fysiek zichtbaar is, zoals schuttingen en heggen, en die vallen niet altijd samen met de kadastrale grens. Voor de juiste grens raadpleeg je de kadastrale kaart, en bij twijfel vraag je het Kadaster om een grensaanwijzing.
Waar vind ik oude luchtfoto's van een kavel?
De jaargangen in PDOK gaan terug tot 2016 en kun je per jaar vergelijken. Voor oudere beelden kun je terecht bij gemeentearchieven en regionale archieven. Voor onderzoek naar explosieven of bodemverontreiniging schakel je een gespecialiseerd bureau in.
Wanneer is een dronefoto beter dan een gratis luchtfoto?
Als het beeld actueel moet zijn, schuin moet laten zien hoe een kavel in de omgeving ligt of fijn detail moet tonen. Denk aan voortgangsrapportages, verkoopmateriaal, ontwerppresentaties en opleveringen. Voor een eerste verkenning volstaat de gratis luchtfoto meestal.
Bronnen
- PDOK: Luchtfoto RGB (Open)
- Gebruikershandleiding Beeldmateriaal
- Kadaster: BAG Viewer
- Gemeente Amsterdam Stelselpedia: Normkwaliteit Luchtfoto